Tegoroczny Adwent rozpoczyna w Ko\u015bciele Katolickim rok pod has\u0142em \u201eNape\u0142nieni Duchem \u015awi\u0119tym\u201d. Jest to zdanie oznajmuj\u0105ce, ale tak\u017ce imperatywne, jest kr\u00f3tki tekst okre\u015blaj\u0105cy najlepiej nasze zadania na ten czas. Nape\u0142ni\u0107 si\u0119 Duchem \u015awi\u0119tym to zawrotne, ale mo\u017cliwe do osi\u0105gni\u0119cia zadanie staj\u0105ce przed wsp\u00f3lnot\u0105 i ka\u017cdym z nas indywidualnie. Mo\u017cliwe, bo inaczej Matka Ko\u015bci\u00f3\u0142 nie wybiera\u0142by takiego zadania. A Duch \u015awi\u0119ty w kulturze polskiej to doprawdy fascynuj\u0105cy temat!<\/p>\n\n\n\n
W uroczysto\u015b\u0107 Zes\u0142ania Ducha \u015awi\u0119tego \u015bpiewana jest w naszych ko\u015bcio\u0142ach przed ewangeli\u0105 sekwencja Przyb\u0105d\u017a<\/strong>, Duchu<\/strong> \u015awi\u0119ty<\/strong>. Jest ten utw\u00f3r wiernym t\u0142umaczeniem sekwencji \u0142aci\u0144skiej, pochodz\u0105cej z pocz\u0105tk\u00f3w XIII wieku Veni, Sancte Spiritus, jej autorem jest papie\u017c Innocenty III. Tw\u00f3rczo\u015b\u0107 sekwencyjna prze\u017cywa\u0142a sw\u00f3j rozkwit w r\u00f3\u017cnych krajach \u201e\u0142aci\u0144skiej\u201d Europy w g\u0142\u0119bokim \u015bredniowieczu i w renesansie. Tak\u017ce w Polsce wykszta\u0142ceni mnisi tworzyli po \u0142acinie liczne sekwencje, ku czci \u015bwi\u0119tych Pa\u0144skich, zw\u0142aszcza \u015bw. Wojciecha i \u015bw. Stanis\u0142awa. Do czas\u00f3w wsp\u00f3\u0142czesnych przetrwa\u0142y tylko nieliczne, \u015bpiewane w czasie wielkich uroczysto\u015bci. Najpi\u0119kniejsza – moim zdaniem \u2013 sekwencja jest po\u015bwi\u0119cona Duchowi \u015awi\u0119temu, Trzeciej Osobie Boskiej. Pi\u0119kna w formie poetyckiej, doskona\u0142a tre\u015bciowo w warstwie teologicznej, jest doprawdy dostojn\u0105 modlitw\u0105 do Boga. Jest to pot\u0119\u017cny hymn uwielbienia Boga i wielkie wo\u0142anie, aby Duch \u015awi\u0119ty przyszed\u0142 i do nas. Autorem kanonicznego, u\u017cywanego w polskich ko\u015bcio\u0142ach t\u0142umaczenia, jest jezuita, ks. Tadeusz Kary\u0142owski, \u017cyj\u0105cy w latach 1882-1945, znakomity t\u0142umacz z \u0142aciny na j\u0119zyk polski. Jako ciekawostk\u0119 trzeba doda\u0107, \u017ce jest autorem t\u0142umaczenia hymnu Te Deum i sekwencji Chwal Syjonie, Zbawiciela.<\/p>\n\n\n\n Strofa pierwsza to ogromna, egzystencjalna \u2013 tak wielka jak nasze bycie, bo \u201eprzyb\u0105d\u017a\u201d – pro\u015bba skierowana do Ducha \u015awi\u0119tego, aby do nas przyby\u0142. Je\u015bli przyb\u0119dzie (ogarnie nas swoim \u201ebyciem\u201d), stanie si\u0119 co\u015b niezwyk\u0142ego. Wszystko b\u0119dzie inaczej, lepiej, pe\u0142niej, gdy\u017c ma On cudown\u0105 moc, funduje, tworzy, o\u017cywia, pociesza, leczy. Nawet Jego najmniejsza \u0142aska, to dla nas, ludzi, pot\u0119\u017cna si\u0142a. Pro\u015bb\u0119 o przybycie Ducha ponawiamy w czterech formach czasownika w trybie \u017cycz\u0105cym, pierwotnie rozkazuj\u0105cym: przyb\u0105d\u017a, Duchu \u015awi\u0119ty<\/strong>; spu\u015b\u0107 z niebios\u00f3w wzi\u0119ty \u015awiat\u0142a Twego strumie\u0144<\/strong>; przyjd\u017a, Ojcze ubogich<\/strong>; przyjd\u017a \u015awiat\u0142o\u015bci sumie\u0144. <\/strong> Retoryczny kszta\u0142t strofy pierwszej, wyra\u017caj\u0105cej te wielkie pro\u015bby jest doskona\u0142y, bo czteroelementowy. Kapitalne s\u0105 dope\u0142nienia, w dw\u00f3ch przypadkach wykorzystuj\u0105 one uniwersaln\u0105 symbolik\u0119 \u015bwiat\u0142a \u2013 Duch \u015awi\u0119ty jest \u015awiat\u0142o\u015bci\u0105 i ta \u015awiat\u0142o\u015b\u0107 o\u015bwieca nasze sumienia.<\/p>\n\n\n\n W pie\u015bniach religijnych cz\u0119sto jest tak, \u017ce akty pro\u015bby powi\u0105zane s\u0105 z aktami uwielbienia przez wielkie, dostojne, hieratyczne okre\u015blenie Odbiorcy supliki. I w\u0142a\u015bnie w pierwszym, najwa\u017cniejszym fragmencie omawianej sekwencji znajdujemy takie trzy okre\u015blenia uwielbiaj\u0105ce Ducha \u015awi\u0119tego: jest On Ojcem ubogich<\/strong>, a tak\u017ce Dawc\u0105 dar\u00f3w drogich <\/strong> i \u015awiat\u0142o\u015bci\u0105 sumie\u0144.<\/strong> W dawnej semantyce czasownika wielbi\u0107<\/em> by\u0142 mocno wyeksponowany element \u2018czyni\u0107 wielkim\u2019. Ten sk\u0142adnik znaczenia by\u0142 wype\u0142niany bardzo cz\u0119sto przez dodatnie, godne, eksponuj\u0105ce dobre cechy Boga wyrazy. Dzisiaj ten rodzaj uwielbienia jest rzadziej stosowany. I w\u0142a\u015bnie strofa druga to jedna z najpi\u0119kniejszych w polskiej poezji serii uwielbie\u0144 Boga przez Jego delikatne nazwanie. Tych okre\u015ble\u0144, rozwijaj\u0105cych inwariant semantyczny \u2018B\u00f3g jest dobry, B\u00f3g jest najwi\u0119ksz\u0105 warto\u015bci\u0105\u2019 mamy a\u017c sze\u015b\u0107. Wywy\u017cszaj\u0105 one Ducha \u015awi\u0119tego, Trzeci\u0105 Osob\u0119 Bosk\u0105, przez bardzo czu\u0142e, serdeczne, bardzo ludzkie okre\u015blenia: O najmilszy z Go\u015bci, – S\u0142odka serc rado\u015bci, – S\u0142odkie orze\u017awienie, – W pracy Ty\u015b och\u0142od\u0105, – W skwarze \u017cyw\u0105 wod\u0105, – W p\u0142aczu utulenie.<\/strong><\/p>\n\n\n\n <\/strong>Strofa trzecie rozpoczyna si\u0119 kolejnym wspania\u0142ym, tym razem bardzo wysokim, teologicznym okre\u015bleniem Ducha \u015awi\u0119tego, \u015awiat\u0142o\u015bci naj\u015bwi\u0119tsza! <\/strong>Takiewielkieokre\u015blenie chwal\u0105ce Boga, wielbi\u0105ce Go, jest tu umotywowane pro\u015bb\u0105, aby Duch Bo\u017cy podda\u0142 swej pot\u0119dze wn\u0119trza serc wierz\u0105cych. T\u0142umacz stosuje tu sprytn\u0105 figur\u0119 stylistyczn\u0105, zwan\u0105 inwersj\u0105 (przestawk\u0105), orzeczenie umieszcza na ko\u0144cu, eksponuje za\u015b gramatyczne dope\u0142nienie, chodzi bowiem o to, aby tym mocniej wyeksponowa\u0107 jego tre\u015b\u0107: \u015awiat\u0142o\u015bci naj\u015bwi\u0119tsza! Serc wierz\u0105cych wn\u0119trza poddaj Swej pot\u0119dze! <\/strong>Zauwa\u017cmy w tej frazie dwa wykrzykniki, kt\u00f3re \u015bwiadcz\u0105 o wielkim napi\u0119ciu emocjonalnym podawanych sens\u00f3w. \u015apiewamy t\u0119 sekwencj\u0119 \u017cywo, z intelektualnym i emocjonalnym poruszeniem. Strofa ta ko\u0144czy si\u0119 fundamentaln\u0105 konstatacj\u0105: Bez Twojego tchnienia, – C\u00f3\u017c jest w\u015br\u00f3d stworzenia, – Jeno cier\u0144 i n\u0119dze! <\/strong> W prostych s\u0142owach znajdujemy tutaj fundamentalne, uniwersalne, ci\u0105gle aktualne prawdy. Bez Boga nie ma \u017cycia, a tam, gdzie cz\u0142owiek wprowadza swoje rz\u0105dy bez Ducha \u015awi\u0119tego, tam panuj\u0105 \u015bmier\u0107, chaos i zniszczenie. Historia XX wieku tragicznie o tym za\u015bwiadczy\u0142a. Bez Boga ani do proga \u2013 mawia\u0142a moja Babcia.<\/p>\n\n\n\n Strofa czwarta ma swoj\u0105 pi\u0119kn\u0105 specyfik\u0119, jest to sze\u015bcioelementowy zbi\u00f3r pr\u00f3\u015bb do Ducha \u015awi\u0119tego; ciekawe s\u0105 obiekty tych pr\u00f3\u015bb, mianowicie, s\u0105 to same dobra duchowe: Obmyj, co nie\u015bwi\u0119te,- Osch\u0142ym wlej zach\u0119t\u0119, – Ulecz serca ran\u0119! \u2013 Nagnij, co jest harde, – Rozgrzej serca twarde, – Prowad\u017a zab\u0142\u0105kane. <\/strong> O wymiarze duchowym, pr\u00f3cz gramatycznego dope\u0142nienia \u015bwiadcz\u0105 czasowniki: obmyj<\/strong>, wlej<\/strong>, ulecz<\/strong>, rozgrzej<\/strong>, prowad\u017a<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n Strofa pi\u0105ta, ostatnia kontynuuje ten ci\u0105g pr\u00f3\u015bb. Tym razem dominant\u0105 jest pierwotny czasownik, kt\u00f3ry wype\u0142nia pro\u015bb\u0119: daj. <\/strong>B\u0142agamy o dar, wo\u0142aj\u0105c daj!<\/strong> To tylko B\u00f3g nam daje dobra, to tylko B\u00f3g daje nam \u017cycie i je podtrzymuje swoim \u201etchnieniem\u201d, semantycznie dar znaczy \u2018to, co dane\u2019 (ten wyraz ma 4 tysi\u0105ce lat, oznacza wi\u0119c podstawow\u0105 relacj\u0119 mi\u0119dzy cz\u0142owiekiem a Bogiem i mi\u0119dzy lud\u017ami): Daj Twoim wierz\u0105cym, – W Tobie ufaj\u0105cym, – Siedmiorakie dary, – Daj zas\u0142ug\u0119 m\u0119stwa, – Daj wieniec zwyci\u0119stwa, – Daj szcz\u0119\u015bcie bez miary! <\/strong>Amen! <\/p>\n\n\n\n \u00a0\u00a0 Koniec sekwencji zawiera Amen \u2013 Duch \u015awi\u0119ty jest najwa\u017cniejszym Amen Cz\u0142owieka i\u00a0 Wszech-\u015bwiata. Ca\u0142ego Uniwersum. Bez tego odwiecznego Amen nie by\u0142oby stworzenia \u015bwiata. Nie by\u0142oby nas!<\/p>\n\n\n\n <\/p>\n\n\n\n Kazimierz O\u017c\u00f3g<\/p>\n\r\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Tegoroczny Adwent rozpoczyna w Ko\u015bciele Katolickim rok pod has\u0142em \u201eNape\u0142nieni Duchem \u015awi\u0119tym\u201d. Jest to zdanie oznajmuj\u0105ce, ale tak\u017ce imperatywne, jest kr\u00f3tki tekst okre\u015blaj\u0105cy najlepiej nasze zadania na ten czas. Nape\u0142ni\u0107 si\u0119 Duchem \u015awi\u0119tym to zawrotne, ale mo\u017cliwe do osi\u0105gni\u0119cia zadanie staj\u0105ce przed wsp\u00f3lnot\u0105 i ka\u017cdym z nas indywidualnie. Mo\u017cliwe, bo inaczej Matka Ko\u015bci\u00f3\u0142 nie wybiera\u0142by takiego zadania. A Duch … <\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":1640,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[31],"tags":[],"class_list":["post-1638","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-artykuly"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.dks.rzeszow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1638","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.dks.rzeszow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.dks.rzeszow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.dks.rzeszow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.dks.rzeszow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1638"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/www.dks.rzeszow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1638\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":4327,"href":"https:\/\/www.dks.rzeszow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1638\/revisions\/4327"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.dks.rzeszow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/1640"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.dks.rzeszow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1638"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.dks.rzeszow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1638"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.dks.rzeszow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1638"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}