<\/p>\n\n\n\n
<\/strong>W roku 2018 obchodzimy setn\u0105 rocznic\u0119 odzyskania przez Polsk\u0119 niepodleg\u0142o\u015bci. To wspania\u0142a okazja, aby zastanowi\u0107 si\u0119 nad naszym odniesieniem do Ojczyzny, aby pomno\u017cy\u0107 nasz patriotyzm, a tak\u017ce przypomnie\u0107 dzi\u0119ki czemu Polska po tylu narodowych tragediach, po 123 latach niewoli odzyska\u0142a w roku 1918 wolno\u015b\u0107.<\/p>\n\n\n\n Historycy przedstawiaj\u0105 udzia\u0142 dziejowych czynnik\u00f3w wewn\u0119trznych i zewn\u0119trznych w tym wiekopomnym wydarzeniu; czyn zbrojny Polak\u00f3w w XIX wieku, powstania narodowe, kl\u0119sk\u0119 pa\u0144stw zaborczych w Wielkiej Wojnie 1914-1918, wysi\u0142ek militarny Polak\u00f3w w czasie tej wojny, dzia\u0142alno\u015b\u0107 Ojc\u00f3w Niepodleg\u0142o\u015bci z J\u00f3zefem Pi\u0142sudskim, Ignacym Paderewskim, Wojciechem Korfantym na czele. W moim tek\u015bcie pragn\u0119 cho\u0107 w niewielkim stopniu przybli\u017cy\u0107 rol\u0119 j\u0119zyka polskiego w odzyskaniu przez Polsk\u0119 niepodleg\u0142o\u015bci.<\/p>\n\n\n\n J\u0119zyk jest podstawowym dobrem zar\u00f3wno dla pojedynczej osoby, jak i ca\u0142ego narodu. To najbardziej j\u0119zyk ojczysty \u0142\u0105czy wszystkich Polak\u00f3w, jest wspania\u0142ym dziedzictwem przekazanym nam przez poprzednie pokolenia. Stanowi podstawowy element to\u017csamo\u015bci narodowej; nar\u00f3d jest narodem g\u0142\u00f3wnie dlatego, \u017ce m\u00f3wi jednym, wsp\u00f3lnym j\u0119zykiem, \u017ce w tym j\u0119zyku buduje fundamenty wsp\u00f3lnoty, jej kultur\u0119 duchow\u0105 i materialn\u0105, narodow\u0105 odr\u0119bno\u015b\u0107, obrazy \u015bwiata, ca\u0142\u0105 wiedz\u0119, za\u0142o\u017cenia aksjologiczne i ideologiczne. I t\u0119 prawd\u0119 \u015bwietnie znali tak\u017ce zaborcy. Musieli zatem, aby ugruntowa\u0107 swoj\u0105 w\u0142adz\u0119, uderzy\u0107 w j\u0119zyk polski. Kiedy Rzeczpospolita utraci\u0142a ostatecznie w roku 1795 swoj\u0105 niepodleg\u0142o\u015b\u0107, kiedy trzy agresywne pa\u0144stwa zaborcze podzieli\u0142y obszar naszego Kraju, pr\u00f3cz likwidacji polskich urz\u0119d\u00f3w i instytucji pa\u0144stwa, uderzono tak\u017ce w j\u0119zyk polski. I to prze\u015bladowanie polszczyzny, jako g\u0142\u00f3wnego no\u015bnika niepodleg\u0142ej my\u015bli, duchowej niezale\u017cno\u015bci narodu trwa\u0142o z wi\u0119kszym lub mniejszym nat\u0119\u017ceniem przez ca\u0142\u0105 niewol\u0119. J\u0119zykiem urz\u0119dowym by\u0142 j\u0119zyk niemiecki dla zabor\u00f3w pruskiego i austriackiego i j\u0119zyk rosyjski dla zaboru rosyjskiego. Swoist\u0105 chwil\u0105 wytchnienia by\u0142y lata 1815-1830 w Kr\u00f3lestwie Kongresowym i okres autonomii Galicji 1867-1914.<\/p>\n\n\n\n Walka o j\u0119zyk polski toczy\u0142a si\u0119 przez ca\u0142y okres zabor\u00f3w. By\u0142a to najd\u0142u\u017csza wojna w historii Polski. Polacy zrozumieli, \u017ce je\u015bli przegraj\u0105 t\u0119 wojn\u0119, ju\u017c nic im nie pomo\u017ce, nar\u00f3d przestanie istnie\u0107, a imi\u0119 Polski zostanie \u2013 jak chcieli tego zaborcy i ci\u0105gle to podkre\u015blali \u2013 wymazane na zawsze z mapy Europy.<\/p>\n\n\n\n Wojna o j\u0119zyk polski odbywa\u0142a si\u0119 na kilku p\u0142aszczyznach. Najpierw by\u0142 to front najwa\u017cniejszy, polska rodzina, kiedy matki by\u0142y najwspanialszymi nauczycielkami m\u0142odych Polak\u00f3w. Polskie matki uczy\u0142y kolejne pokolenia po polsku nie tylko pacierza, ale i ojczystej kultury. Ojcowie i m\u0119\u017cowie walczyli z broni\u0105 w r\u0119ku w powstaniach, emigrowali, cierpieli na Syberii, a matki i \u017cony trwa\u0142y na posterunku w kraju. Dlatego J\u00f3zef Pi\u0142sudski poleci\u0142, aby jego serce spocz\u0119\u0142o na Rossie ko\u0142o grobu Matki: Matka i serce Jej Syna.<\/p>\n\n\n\n Polskie rodziny w walce o ocalenie j\u0119zyka polskiego dzielnie wspiera\u0142 Ko\u015bci\u00f3\u0142 katolicki, Polska odzyska\u0142a w roku 1918 wolno\u015b\u0107 tak\u017ce dzi\u0119ki temu, \u017ce ziemia polska wyda\u0142a w wieku XIX wielk\u0105 liczb\u0119 wspania\u0142ych ludzi Ko\u015bcio\u0142a. Wiek XIX to wiek polskich \u015bwi\u0119tych zawsze mocno powi\u0105zanych z ojczystym j\u0119zykiem i polsk\u0105 kultur\u0105, by wymieni\u0107 tylko \u015bw. \u015bw. Rafa\u0142a Kalinowskiego, Edmunda Bojanowskiego, Szcz\u0119snego Feli\u0144skiego, Honorata Ko\u017ami\u0144skiego, brata Alberta.<\/p>\n\n\n\n Wielkim frontem wojny o j\u0119zyk polski w okresie zabor\u00f3w by\u0142a literatura polska. Kiedy Rzeczpospolita upad\u0142a, Polacy po kilku latach wywo\u0142anych szokiem po tej straszliwej kl\u0119sce, znale\u017ali Ojczyzn\u0119 w j\u0119zyku i w kulturze, bo kiedy braknie pa\u0144stwa, ojczyzn\u0105 staje si\u0119 j\u0119zyk. Literatura pi\u0119kna przej\u0119\u0142a rol\u0119 pa\u0144stwa w kszta\u0142towaniu umys\u0142\u00f3w, w wyznaczaniu kierunk\u00f3w walki o polsko\u015b\u0107, w kultywowaniu tradycji i idei niepodleg\u0142o\u015bci. Oto gar\u015b\u0107 przyk\u0142ad\u00f3w. Kilkana\u015bcie lat po kl\u0119sce Julian Ursyn Niemcewicz, by\u0142y pose\u0142 na Sejm Czteroletni, by\u0142y adiutant Tadeusza Ko\u015bciuszki, pisze w latach 1808-1810 \u015apiewy historyczne<\/strong>, kt\u00f3re mocno oddzia\u0142a\u0142y na polsk\u0105 \u015bwiadomo\u015b\u0107 narodow\u0105 i j\u0119zykow\u0105 w I po\u0142owie XIX wieku. Niemcewicz opiewa w nich wspania\u0142\u0105 przesz\u0142o\u015b\u0107 Polski. W roku 1797 zosta\u0142 po raz pierwszy wykonany utw\u00f3r, kt\u00f3ry jest obecnie hymnem Polski, <\/strong>J\u00f3zefaWybickiego Jeszcze Polska nie umar\u0142a.<\/strong> W roku 1808 zosta\u0142 ten tekst wydany drukiem w Warszawie i od tego czasu zagrzewa Polak\u00f3w do walki o wolno\u015b\u0107 i jest znakiem polsko\u015bci, nie tylko zagrzewa, ale budzi tak\u017ce nadziej\u0119 powi\u0105zan\u0105 \u2013 jak m\u00f3wi zastosowany tu zabieg semantyczny \u2013 z \u017cyciem ka\u017cdego pokolenia Polak\u00f3w. Musimy wiedzie\u0107, \u017ce Polska nie zginie (nie umrze) tak d\u0142ugo, jak d\u0142ugo (p\u00f3ki) \u017cyj\u0105 pokolenia J\u0105 kochaj\u0105ce.<\/p>\n\n\n\n W roku 1816 zosta\u0142 napisany hymn Bo\u017ce, co\u015b Polsk\u0119<\/strong>. By\u0142a to uroczysta pie\u015b\u0144 na cze\u015b\u0107 cara Aleksandra I, kt\u00f3ry rok wcze\u015bniej koronowa\u0142 si\u0119 na kr\u00f3la kad\u0142ubowego Kr\u00f3lestwa Polskiego. S\u0142owo jest pot\u0119\u017cn\u0105 broni\u0105, okaza\u0142o si\u0119 to tak\u017ce w tym tek\u015bcie. Ot\u00f3\u017c, utw\u00f3r ten s\u0142awi\u0105cy cara, sta\u0142 si\u0119 najdoskonalszym, najcelniejszym polskim hymnem patriotycznym. Kto\u015b wpad\u0142 na genialny wprost pomys\u0142, aby s\u0142owa: Naszego kr\u00f3la zachowaj nam, Panie<\/em> zast\u0105pi\u0107 s\u0142owami Ojczyzn\u0119 woln\u0105 racz na wr\u00f3ci\u0107, Panie!<\/em> S\u0142owo jest mocniejsze ni\u017c niejeden miecz.<\/p>\n\n\n\n A potem nast\u0105pi\u0142a tw\u00f3rczo\u015b\u0107 wielkich polskich romantyk\u00f3w Adama Mickiewicza, Juliusza S\u0142owackiego, Zygmunta Krasi\u0144skiego, Cypriana Kamila Norwida z ich najwy\u017cszym w dziejach literatury polskiej artyzmem i umi\u0142owaniem Polski, a tak\u017ce s\u0142owa polskiego. Pan<\/strong> Tadeusz<\/strong> Adama Mickiewicza to sam rdze\u0144 polsko\u015bci. Podobnie tw\u00f3rczo\u015b\u0107 pozytywist\u00f3w, chocia\u017c inaczej ni\u017c romantyk\u00f3w, ci\u0105gle obsesyjnie skupia\u0142a si\u0119 na Polsce, na ojczystej kulturze i narodowym j\u0119zyku. Henryk Sienkiewicz krzepi\u0142 serca Polak\u00f3w nie tylko przez ukazywanie wspania\u0142ych moment\u00f3w historycznych, ale i przez kapitalny \u017cywio\u0142 j\u0119zyka polskiego. Fragment tekstu z Latarnika<\/strong> Henryka Sienkiewicza, kiedy Skawi\u0144ski czyta pocz\u0105tek Pana<\/strong> Tadeusza<\/strong> nale\u017cy do najpi\u0119kniejszych, najbardziej wzruszaj\u0105cych w literaturze polskiej. Mowa polska powr\u00f3ci\u0142a do tu\u0142acza!<\/p>\n\n\n\n W roku 1910 z okazji ods\u0142oni\u0119cia Pomnika Grunwaldzkiego w Krakowie zosta\u0142a po raz pierwszy publicznie odtworzona kolejna pie\u015b\u0144 narodowa, pot\u0119\u017cna bro\u0144 w walce o j\u0119zyk polski – Rota <\/strong>Marii Konopnickiej. Pie\u015b\u0144 ta powsta\u0142a kilka lat wcze\u015bniej w zwi\u0105zku ze wzmo\u017conymi prze\u015bladowaniami polsko\u015bci w zaborze pruskim. Niemcy po zjednoczeniu w roku 1871 poczu\u0142y swoj\u0105 moc i chcia\u0142y ostatecznie si\u0119 rozprawi\u0107 z j\u0119zykiem polskim i nasz\u0105 kultur\u0105 przez Kulturkampf. S\u0142ynny strajk dzieci z Wrze\u015bni to jeden z epizod\u00f3w tej brutalnej germanizacji. Maria Konopnicka napisa\u0142a w\u00f3wczas Rot\u0119<\/strong>, i ta pie\u015b\u0144 uczyni\u0142a wi\u0119cej dla polsko\u015bci i idei niepodleg\u0142o\u015bci ni\u017c niejeden czyn zbrojny.<\/p>\n\n\n\n Walka o j\u0119zyk polski w okresie zabor\u00f3w odbywa\u0142a si\u0119 tak\u017ce na niwie naukowej. Podam tylko dwa przyk\u0142ady. W latach 1807-1815 w bardzo niespokojnym okresie historycznym, Samuel Bogumi\u0142 Linde, Szwed z pochodzenia, zafascynowany polsk\u0105 kultur\u0105, wyda\u0142 sze\u015b\u0107 tom\u00f3w S\u0142ownika j\u0119zyka polskiego. <\/strong>By\u0142o to dzie\u0142o fundamentalne dla formowania inteligencji polskiej w XIX wieku. Z kolei Henryk Oskar Kolberg, Niemiec z pochodzenia, tak\u017ce ogromny mi\u0142o\u015bnik kultury polskiej i naszego j\u0119zyka, wyda\u0142 w latach 1857-1890 a\u017c 33 tomy monumentalnego dzie\u0142a Lud polski. <\/strong>Zebra\u0142 w nim obyczaje, mow\u0119, opowie\u015bci, pie\u015bni polskich ch\u0142op\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n Po uzyskaniu przez Galicj\u0119 autonomii w roku 1867 na terenach zaboru austriackiego odnoszono wielkie zwyci\u0119stwa w walce o j\u0119zyk polski. Dwa dzia\u0142aj\u0105ce uniwersytety: Jagiello\u0144ski w Krakowie i Jana Kazimierza we Lwowie przywr\u00f3ci\u0142y j\u0119zyk polski jako j\u0119zyk wyk\u0142adowy i j\u0119zyk dzie\u0142 naukowych. Nawet w niewielkich miastach powstawa\u0142y z inicjatywy lokalnych komitet\u00f3w \u201ecesarsko-kr\u00f3lewskie gimnazja klasyczne\u201d z j\u0119zykiem polskim. Cesarz Franciszek J\u00f3zef erygowa\u0142 liczne szko\u0142y \u015brednie. Krak\u00f3w i Lw\u00f3w przygotowywa\u0142y kadry dla przysz\u0142ego pa\u0144stwa. Podstaw\u0105 by\u0142a nauka j\u0119zyka polskiego.<\/p>\n\n\n\n Je\u015bli zatem zapytamy, dzi\u0119ki czemu Polska odzyska\u0142a niepodleg\u0142o\u015b\u0107 w roku 1918, to musimy odpowiedzie\u0107, \u017ce w\u015br\u00f3d wielu przyczyn by\u0142a to tak\u017ce fundamentalna rola j\u0119zyka polskiego, kt\u00f3ry jak najcenniejszy skarb zosta\u0142 przechowany i rozwini\u0119ty w czasie niewoli.<\/p>\n\n\n\n Mowo polska, b\u0105d\u017a pozdrowiona!<\/p>\n\n\n\n Kazimierz O\u017c\u00f3g<\/p>\n\r\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" W roku 2018 obchodzimy setn\u0105 rocznic\u0119 odzyskania przez Polsk\u0119 niepodleg\u0142o\u015bci. To wspania\u0142a okazja, aby zastanowi\u0107 si\u0119 nad naszym odniesieniem do Ojczyzny, aby pomno\u017cy\u0107 nasz patriotyzm, a tak\u017ce przypomnie\u0107 dzi\u0119ki czemu Polska po tylu narodowych tragediach, po 123 latach niewoli odzyska\u0142a w roku 1918 wolno\u015b\u0107. Historycy przedstawiaj\u0105 udzia\u0142 dziejowych czynnik\u00f3w wewn\u0119trznych i zewn\u0119trznych w tym wiekopomnym wydarzeniu; czyn zbrojny … <\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":1635,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[31],"tags":[],"class_list":["post-1633","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-artykuly"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.dks.rzeszow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1633","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.dks.rzeszow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.dks.rzeszow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.dks.rzeszow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.dks.rzeszow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1633"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/www.dks.rzeszow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1633\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":4325,"href":"https:\/\/www.dks.rzeszow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1633\/revisions\/4325"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.dks.rzeszow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/1635"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.dks.rzeszow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1633"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.dks.rzeszow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1633"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.dks.rzeszow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1633"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}