<\/p>\n\n\n\n
Specyfika ludzkich wsp\u00f3lnot i bogactwo niezwyk\u0142ego fenomenu, jakim jest j\u0119zyk powoduj\u0105, \u017ce wszystkie sprawy tak pojedynczej osoby, jak i ca\u0142ych grup otoczone s\u0105 s\u0142owami. S\u0142owa ogarniaj\u0105 nas od pocz\u0119cia a\u017c do \u015bmierci. \u015awiat s\u0142\u00f3w jest r\u00f3wnie wielki jak istniej\u0105cy w nas i obok nas \u015bwiat fizyczny i duchowy. Przez ludzkie s\u0142owa objawi\u0142 si\u0119 nam B\u00f3g \u2013 On Niesko\u0144czony, Niepoj\u0119ty przybli\u017ca si\u0119 do nas przez cz\u0142owieczy j\u0119zyk. Jest to zatem najwy\u017csza nobilitacja j\u0119zyka. S\u0142owa towarzysz\u0105 nam ci\u0105gle, s\u0105 naszym pokarmem duchowym w \u017cyciu codziennym, s\u0105 tak\u017ce szczeg\u00f3lnie obecne w czasie religijnych uroczysto\u015bci.<\/strong><\/p>\n\n\n\n <\/strong>J\u0119zyk jest nie tylko doskonale zorganizowanym systemem znak\u00f3w s\u0142u\u017c\u0105cych do porozumiewania si\u0119 os\u00f3b, ale jest wa\u017cn\u0105 form\u0105 ludzkiego dzia\u0142ania, tak\u017ce religijnego. Szczytem roku liturgicznego jest Triduum Paschalne i niedziela Zmartwychwstania Jezusa. Zwr\u00f3\u0107my uwag\u0119, jak bardzo s\u0105 one nas\u0105czone s\u0142owami \u2013 naprawd\u0119 wielkimi s\u0142owami Bo\u017cymi \u201eskrojonymi\u201d na miar\u0119 ludzi. O doprawdy, rozwa\u017canie s\u0142\u00f3w, jakie daje nam Ko\u015bci\u00f3\u0142 w ci\u0105gu Wielkiego Tygodnia, wystarczy\u0142oby na ca\u0142y rok!<\/p>\n\n\n\n Niedziela<\/strong> Palmowa<\/strong> niesie s\u0142owa o tryumfalnym wje\u017adzie Jezusa do Jerozolimy. Podkre\u015blaj\u0105 one Jego kr\u00f3lewsko\u015b\u0107 i zgod\u0119 na spe\u0142nienie zbawienia: \u201eCo o mnie pisano to wszystko wykonam!\u201d g\u0142osz\u0105 s\u0142owa starej polskiej pie\u015bni pasyjnej. Czyta si\u0119 tak\u017ce opis M\u0119ki Pa\u0144skiej, a ewangeliczna relacja daje s\u0142owa pe\u0142ne b\u00f3lu, udr\u0119ki, um\u0119czenia Jezusa. Wielki<\/strong> Czwartek<\/strong> przynosi wa\u017cne s\u0142owa opisuj\u0105ce i przybli\u017caj\u0105ce zdarzenia Ostatniej Wieczerzy. Wiele tam pad\u0142o wa\u017cnych s\u0142\u00f3w, a w\u015br\u00f3d nich te najwa\u017cniejsze ustanawiaj\u0105ce Naj\u015bwi\u0119tszy Sakrament Cia\u0142a i Krwi Chrystusa oraz kap\u0142a\u0144stwo. W modlitwie arcykap\u0142a\u0144skiej Jezusa kr\u00f3luj\u0105 niepodzielnie s\u0142owa mi\u0142o\u015bci, g\u0142\u00f3wnej zasady nowego przykazania. Wielki<\/strong> Pi\u0105tek<\/strong> jest jedynym dniem w roku liturgicznym bez Mszy \u015bwi\u0119tej. Wystarcza pami\u0105tka M\u0119ki i \u015amierci Jezusa, kt\u00f3r\u0105 opisuj\u0105 s\u0142owa ewangelii \u015bw. Jana. Poza tym mamy wspania\u0142\u0105 modlitw\u0119 powszechn\u0105 Ko\u015bcio\u0142a i adoracj\u0119 Krzy\u017ca: Oto drzewo Krzy\u017ca, Ecce Lignum Crucis \u2013 i proste zdanie oznajmuj\u0105ce: Na kt\u00f3rym zawis\u0142o zbawienie \u015bwiata. O zaiste, najwi\u0119ksze to ludzkie s\u0142owa. Nie mo\u017cemy poj\u0105\u0107 do ko\u0144ca ich tre\u015bci. Z kolei Wielka<\/strong> Sobota<\/strong> to s\u0142owa orbituj\u0105ce wok\u00f3\u0142 Wiekuistego \u015awiat\u0142a zwyci\u0119\u017caj\u0105cego mroki grzechu i \u015bmierci; przy \u015bwi\u0119ceniu ognia mamy s\u0142owa streszczaj\u0105ce sens Wszech\u015bwiata i cz\u0142owieka: Chrystus wczoraj i dzi\u015b, Pocz\u0105tek i Koniec, Alfa i Omega, dalej, s\u0105 to s\u0142owa chrztu, a wi\u0119c wszczepienia Chrystusa, i na koniec s\u0142owa radosnego Alleluja, bo to Noc Jedyna, kt\u00f3ra widzia\u0142a zmartwychwstanie Jezusa.<\/p>\n\n\n\n S\u0142owa w czasie Triduum Paschalnego s\u0105 pot\u0119\u017cnym j\u0119zykowym dzia\u0142aniem. Szczeg\u00f3lnie ujmuje mnie staro\u017cytny hymn, licz\u0105cy z pewno\u015bci\u0105 17 wiek\u00f3w, wykonywany tylko raz w roku, hymn pi\u0119kny i radosny, hieratyczny i dostojny wieszcz\u0105cy zwyci\u0119stwo Jezusa, hymn ten od pierwszego \u0142aci\u0144skiego s\u0142owa okre\u015blamy jako Exultet.<\/p>\n\n\n\n Wa\u017cne jest jego umiejscowienie w liturgii Wielkiej Soboty, nale\u017cy on do liturgii \u015bwiat\u0142a, kiedy po po\u015bwi\u0119ceniu ognia i pascha\u0142u, wierni wchodz\u0105 do ko\u015bcio\u0142a, stopniowo o\u015bwietlanego. Symbolicznie i rzeczywi\u015bcie ciemno\u015bci ust\u0119puj\u0105 przed \u015bwiat\u0142em Chrystusa. Pascha\u0142 uroczy\u015bcie stawia si\u0119 na najbardziej honorowym miejscu i nast\u0119puje \u015bpiew hymnu zwanego Exultet, inna nazwa to Or\u0119dzie wielkanocne. Trudno znale\u017a\u0107 w liturgii Ko\u015bcio\u0142a katolickiego hymnu bardziej dostojnego, hymnu rozsadzaj\u0105cego swoj\u0105 tre\u015bci\u0105 ograniczone ludzkie poznanie i porywy serca.<\/p>\n\n\n\n Hymn ten jest \u015bpiewany bardzo uroczy\u015bcie przez kap\u0142ana (prezbitera) b\u0105d\u017a przez diakona. W ko\u015bciele jeszcze milcz\u0105 organy, tym bardziej dzia\u0142a zatem \u015bpiew solowy kantora. Tre\u015b\u0107 \u015bpiewanego or\u0119dzia to najwy\u017csze sfery znacze\u0144 o Bo\u017cej mi\u0142o\u015bci do cz\u0142owieka, to przytaczanie historii zbawienia i podawanie kapitalnej, fundamentalnej, najwa\u017cniejszej dla ludzi wszystkich czas\u00f3w wie\u015bci; Chrystus przez swoj\u0105 m\u0119k\u0119, \u015bmier\u0107 na krzy\u017cu i zmartwychwstanie dokona\u0142 dzie\u0142a zbawienia cz\u0142owieka. Jezus powsta\u0142 z martwych, sp\u0142aci\u0142 Ojcu zadawniony ludzki d\u0142ug i \u2013 pokonawszy na drzewie krzy\u017ca, na sromotnym palu \u015bmier\u0107 – kr\u00f3luje na wieki.<\/p>\n\n\n\n Wydzielam w analizowanym tek\u015bcie cztery wielkie kr\u0119gi tematyczne: 1. Cud Zmartwychwstania Jezusa uj\u0119ty w pochwa\u0142\u0119 i wywy\u017cszenie tej niezwyk\u0142ej Nocy. 2. Rado\u015b\u0107 paschalna. 3 . Wielkie dzie\u0142a Bo\u017ce zapowiadaj\u0105ce t\u0119 Przedziwn\u0105 Noc . 4. Akty adoracji Niewidzialnego Boga, kt\u00f3ry dokona\u0142 tak wielkich rzeczy. \u015apiew zaczyna si\u0119 od wielkiego wezwania do rado\u015bci paschalnej. Jest to pot\u0119\u017cny akord g\u0142osz\u0105cy wesele, niczym pierwsze fragmenty Mesjasza Haendla. Rado\u015b\u0107 jest zawsze nasz\u0105 odpowiedzi\u0105 na jakie\u015b dobro. Tutaj to dobro jest najwi\u0119ksze, fundamentalne; jest to zbawienie cz\u0142owieka, jego odkupienie i przywr\u00f3cenie nadziei. W tej najwi\u0119kszej rado\u015bci z powodu niezwyk\u0142ych, doprawdy kosmicznych owoc\u00f3w \u015bmierci i zmartwychwstania Chrystusa, uczestnicz\u0105 niebo i ziemia. Jest to rado\u015b\u0107 ca\u0142ej wsp\u00f3lnoty, bo Chrystus dobrowolnie umar\u0142 za ka\u017cdego cz\u0142owieka na krzy\u017cu, potem w\u0142asn\u0105 moc\u0105 zmartwychwsta\u0142, przez co \u201ezmaza\u0142 d\u0142u\u017cny zapis starodawnej winy\u201d i odkupi\u0142 ludzko\u015b\u0107. Da\u0142 zatem cz\u0142owiekowi najwi\u0119ksze warto\u015bci; nadziej\u0119 na \u017cycie wieczne z Bogiem. Oto jak pi\u0119knie, dostojnie, rado\u015bnie, bardzo retorycznie brzmi\u0105 pierwsze fragmenty or\u0119dzia wielkanocnego:<\/p>\n\n\n\n \u201eWeselcie si\u0119 ju\u017c zast\u0119py Anio\u0142\u00f3w w niebie, weselcie si\u0119 s\u0142udzy Boga. Niechaj zabrzmi\u0105 dzwony g\u0142osz\u0105ce zbawienie, gdy Kr\u00f3l tak wielki odnosi zwyci\u0119stwo. Raduj si\u0119, ziemio, opromieniona tak niezmiernym blaskiem, a o\u015bwiecona jasno\u015bci\u0105 Kr\u00f3la wiek\u00f3w, poczuj, \u017ce wolna jeste\u015b od mroku, co \u015bwiat okrywa!\u201d<\/p>\n\n\n\n Pocz\u0105tek tego wspania\u0142ego hymnu kieruje \u2013 pr\u00f3cz rado\u015bci ze Zmartwychwstania \u2013 nasz\u0105 uwag\u0119 na \u015awiat\u0142o, kt\u00f3rego \u017ar\u00f3d\u0142em jest Zmartwychwsta\u0142y Jezus. Noc Zmartwychwstania ja\u015bnieje blaskiem najwi\u0119kszym. W kolejnych partiach or\u0119dzia metafora \u015bwiat\u0142a dominuje. Chrystus \u015awiat\u0142o pokona\u0142 ciemno\u015bci grzechu i \u015bmierci. Wielkim znakiem tej \u015awiat\u0142o\u015bci id\u0105cej od Jezusa jest p\u0142on\u0105ca wielkanocna \u015bwieca – Pascha\u0142. Chrystus jest S\u0142o\u0144cem nieznaj\u0105cym zachodu.<\/p>\n\n\n\n Exultet jako hymn jest wielkim wyznaniem wiary w zbawienie, kt\u00f3re B\u00f3g okazuje w historii ludu wybranego, i w dziele stworzenia. Noc Zmartwychwstania jest uwie\u0144czeniem tamtej my\u015bli i opieki Bo\u017cej. Dlatego znajdujemy w tym utworze wielk\u0105 pochwa\u0142\u0119 tej Nocy, nazywanej dla ogromnych dzie\u0142 Bo\u017cych Wielk\u0105 Noc\u0105: \u201eTej w\u0142a\u015bnie nocy Chrystus skruszywszy wi\u0119zy \u015bmierci, jako zwyci\u0119zca wyszed\u0142 z otch\u0142ani. Nic by nam nie przysz\u0142o z daru \u017cycia, gdyby\u015bmy nie zostali odkupieni.\u201d Skutki tej Nocy, a wi\u0119c Zmartwychwstania Jezusa, s\u0105 ogromne, s\u0105 tak wielkie, \u017ce umys\u0142 ludzki nie mo\u017ce ich poj\u0105\u0107. Nasza my\u015bl jest za ma\u0142a, aby obj\u0105\u0107 ich pot\u0119g\u0119. St\u0105d autor hymnu uderza w tony liryczne, stosuj\u0105c bardzo delikatne, czu\u0142e okre\u015blenia owoc\u00f3w tej jedynej w dziejach ludzko\u015bci Nocy. Ni\u017cej przytocz\u0119 jeden z najpi\u0119kniejszych fragment\u00f3w tego or\u0119dzia. Zwr\u00f3\u0107my uwag\u0119, jak wielkie jest tu napi\u0119cie emocjonalne, jak bardzo delikatne wyznanie liryczne: \u201eO, jak przedziwna \u0142askawo\u015b\u0107 Twej dobroci, Panie! O, jak niepoj\u0119ta jest Twoja mi\u0142o\u015b\u0107, aby wykupi\u0107 niewolnika, wyda\u0142e\u015b swego Syna. O, zaiste konieczny by\u0142 grzech Adama, kt\u00f3ry zosta\u0142 zg\u0142adzony \u015bmierci\u0105 Chrystusa! O, szcz\u0119\u015bliwa wina, skoro j\u0105 zg\u0142adzi\u0142 tak wielki Odkupiciel. O, zaiste b\u0142ogos\u0142awiona noc, jedyna, kt\u00f3ra by\u0142a godna pozna\u0107 czas i godzin\u0119 zmartwychwstania Chrystusa!\u201d Paradoksy okre\u015blaj\u0105 niezwyk\u0142e dzie\u0142a Bo\u017ce.<\/p>\n\n\n\n Ws\u0142uchujmy si\u0119 w Wielk\u0105 Sobot\u0119 w s\u0142owa tego staro\u017cytnego hymnu z najwi\u0119ksz\u0105 uwag\u0105, bo s\u0105 one wspania\u0142\u0105 adoracj\u0105 Zmartwychwsta\u0142ego Chrystusa. Radujmy si\u0119! Niech nasza rado\u015b\u0107 b\u0119dzie wielka, ogromna!<\/p>\n\n\n\n Kazimierz O\u017c\u00f3g<\/p>\n\r\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Specyfika ludzkich wsp\u00f3lnot i bogactwo niezwyk\u0142ego fenomenu, jakim jest j\u0119zyk powoduj\u0105, \u017ce wszystkie sprawy tak pojedynczej osoby, jak i ca\u0142ych grup otoczone s\u0105 s\u0142owami. S\u0142owa ogarniaj\u0105 nas od pocz\u0119cia a\u017c do \u015bmierci. \u015awiat s\u0142\u00f3w jest r\u00f3wnie wielki jak istniej\u0105cy w nas i obok nas \u015bwiat fizyczny i duchowy. Przez ludzkie s\u0142owa objawi\u0142 si\u0119 nam B\u00f3g \u2013 On Niesko\u0144czony, Niepoj\u0119ty … <\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":1631,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[31],"tags":[],"class_list":["post-1629","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-artykuly"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.dks.rzeszow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1629","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.dks.rzeszow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.dks.rzeszow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.dks.rzeszow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.dks.rzeszow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1629"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/www.dks.rzeszow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1629\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":4323,"href":"https:\/\/www.dks.rzeszow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1629\/revisions\/4323"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.dks.rzeszow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/1631"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.dks.rzeszow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1629"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.dks.rzeszow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1629"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.dks.rzeszow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1629"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}