1. W epoce, gdy Psalmista pisa\u0142 te s\u0142owa, siedemdziesi\u0105t lat uwa\u017cano za wiek bardzo podesz\u0142y i niewielu przekracza\u0142o t\u0119 granic\u0119; dzisiaj, dzi\u0119ki post\u0119pom medycyny oraz lepszym warunkom spo\u0142ecznym i ekonomicznym, w wielu regionach \u015bwiata ludzie \u017cyj\u0105 znacznie d\u0142u\u017cej. Pozostaje jednak prawd\u0105, \u017ce lata szybko przemijaj\u0105, a dar \u017cycia, mimo towarzysz\u0105cych mu trud\u00f3w i cierpie\u0144, jest zbyt pi\u0119kny i cenny, aby\u015bmy mogli si\u0119 nim znu\u017cy\u0107.<\/p>\n\n\n\n
Sam posuni\u0119ty w latach, odczuwam zatem potrzeb\u0119 nawi\u0105zania dialogu z wami. Czyni\u0119 to, dzi\u0119kuj\u0105c najpierw Bogu za dary i dobrodziejstwa, jakich udziela\u0142 mi obficie a\u017c do tej chwili. Przemierzam w pami\u0119ci kolejne etapy mojego \u017cycia, splecionego z histori\u0105 wi\u0119kszej cz\u0119\u015bci obecnego stulecia, i widz\u0119 wy\u0142aniaj\u0105ce si\u0119 z przesz\u0142o\u015bci twarze niezliczonych os\u00f3b, w tym niekt\u00f3rych szczeg\u00f3lnie mi drogich. Wi\u0105\u017c\u0105 si\u0119 z nimi wspomnienia wydarze\u0144 zwyk\u0142ych i nadzwyczajnych, chwil rado\u015bci i prze\u017cy\u0107 naznaczonych cierpieniem. Ponad tym wszystkim jednak widz\u0119 opatrzno\u015bciow\u0105 i mi\u0142osiern\u0105 d\u0142o\u0144 Boga Ojca, kt\u00f3ry \u00abnajlepiej kieruje wszystkim, co istnieje\u00bb1<\/a><\/sup> i \u00abwys\u0142uchuje (…) wszystkich naszych pr\u00f3\u015bb zgodnych z Jego wol\u0105\u00bb (1 J<\/em> 5, 14). Do Niego zwracam si\u0119 s\u0142owami Psalmisty: \u00abBo\u017ce, Ty mnie uczy\u0142e\u015b od mojej m\u0142odo\u015bci, i do tej chwili g\u0142osz\u0119 Twoje cuda. Lecz i w staro\u015bci, i w wieku s\u0119dziwym nie opuszczaj mnie, Bo\u017ce, gdy [moc] Twego ramienia g\u0142osi\u0107 b\u0119d\u0119, ca\u0142emu przysz\u0142emu pokoleniu \u2014 Tw\u0105 pot\u0119g\u0119\u00bb (Ps<\/em> 71 [70], 17-18).<\/p>\n\n\n\n My\u015bl\u0105 ogarniam te\u017c was, kt\u00f3rzy \u00abprze\u017cyli\u015bcie ju\u017c czas\u00f3w wiele\u00bb (por. Mdr<\/em> 4, 13), drodzy ludzie starzy wszystkich j\u0119zyk\u00f3w i kultur. Kieruj\u0119 do was ten List w roku, kt\u00f3ry Organizacja Narod\u00f3w Zjednoczonych s\u0142usznie postanowi\u0142a po\u015bwi\u0119ci\u0107 osobom w podesz\u0142ym wieku, aby zwr\u00f3ci\u0107 uwag\u0119 ca\u0142ego spo\u0142ecze\u0144stwa na po\u0142o\u017cenie tych, kt\u00f3rzy d\u017awigaj\u0105c brzemi\u0119 lat musz\u0105 cz\u0119sto zmaga\u0107 si\u0119 z wieloma trudnymi problemami.<\/p>\n\n\n\n Papieska Rada ds. \u015awieckich opublikowa\u0142a ju\u017c cenny dokument po\u015bwi\u0119cony refleksji na ten temat.2<\/a><\/sup> W niniejszym Li\u015bcie pragn\u0119 jedynie da\u0107 wyraz mej duchowej wi\u0119zi z wami jako kto\u015b, kto z biegiem lat spostrzega, \u017ce coraz g\u0142\u0119biej rozumie ten etap \u017cycia, i w konsekwencji odczuwa potrzeb\u0119 bardziej bezpo\u015bredniego kontaktu ze swymi r\u00f3wie\u015bnikami, aby razem zastanowi\u0107 si\u0119 nad tym, czego wsp\u00f3lnie do\u015bwiadczamy, poddaj\u0105c wszystko woli Boga, kt\u00f3ry ogarnia nas swoj\u0105 mi\u0142o\u015bci\u0105, a sw\u0105 Opatrzno\u015bci\u0105 wspiera i prowadzi.<\/p>\n\n\n\n 2. Drodzy Bracia i Siostry, jest naturalne w naszym wieku, \u017ce powracamy do przesz\u0142o\u015bci, aby dokona\u0107 swoistego bilansu. Takie spojrzenie wstecz pozwala na spokojniejsz\u0105 i bardziej obiektywn\u0105 ocen\u0119 ludzi i sytuacji, z jakimi zetkn\u0119li\u015bmy si\u0119 w \u017cyciu. Mijaj\u0105cy czas zaciera kontury wydarze\u0144 i \u0142agodzi ich bolesne aspekty. Niestety, w \u017cyciu ka\u017cdego cz\u0142owieka wiele jest zgryzot i utrapie\u0144. Czasem s\u0105 to problemy i cierpienia, kt\u00f3re wystawiaj\u0105 na pr\u00f3b\u0119 jego odporno\u015b\u0107 psycho-fizyczn\u0105, a nawet wstrz\u0105saj\u0105 samymi podstawami wiary. Do\u015bwiadczenie jednak poucza nas, \u017ce z pomoc\u0105 \u0142aski Bo\u017cej te codzienne trudy wspomagaj\u0105 cz\u0119sto proces dojrzewania cz\u0142owieka, hartuj\u0105c jego charakter.<\/p>\n\n\n\n Niezale\u017cnie od indywidualnych do\u015bwiadcze\u0144 nasza refleksja skupia si\u0119 przede wszystkim na problemie czasu, kt\u00f3ry nieub\u0142aganie up\u0142ywa. \u00abCzas umyka bezpowrotnie\u00bb \u2014 pisa\u0142 ju\u017c staro\u017cytny poeta \u0142aci\u0144ski.3<\/a><\/sup> Cz\u0142owiek poddany jest czasowi: rodzi si\u0119 i przemija w czasie. Dzie\u0144 narodzin staje si\u0119 pierwsz\u0105 dat\u0105 jego \u017cycia, a dzie\u0144 \u015bmierci ostatni\u0105: alfa i omega<\/em>, pocz\u0105tek i koniec jego ziemskiego bytowania, jak podkre\u015bla chrze\u015bcija\u0144ska tradycja, umieszczaj\u0105c te litery greckiego alfabetu na kamieniach nagrobnych.<\/p>\n\n\n\n Chocia\u017c jednak \u017cycie ka\u017cdego z nas jest tak nietrwa\u0142e i kruche, pociesza nas my\u015bl, \u017ce dzi\u0119ki duszy duchowej prze\u017cyjemy nawet w\u0142asn\u0105 \u015bmier\u0107. Wiara za\u015b otwiera przed nami \u00abnadziej\u0119, kt\u00f3ra zawie\u015b\u0107 nie mo\u017ce\u00bb (por. Rz<\/em> 5, 5), wskazuj\u0105c perspektyw\u0119 zmartwychwstania na ko\u0144cu czas\u00f3w. Nie bez powodu Ko\u015bci\u00f3\u0142 w Wigili\u0119 Paschaln\u0105 u\u017cywa tych samych liter jako symbolu Chrystusa \u017cyj\u0105cego wczoraj, dzi\u015b i na wieki: \u00abChrystus wczoraj i dzi\u015b, pocz\u0105tek i koniec, Alfa i Omega. Do Niego nale\u017cy czas i wieczno\u015b\u0107\u00bb.4<\/a><\/sup> Chocia\u017c \u017cycie ludzkie jest poddane rygorom czasu, Chrystus otwiera przed nim horyzont nie\u015bmiertelno\u015bci. On sam \u00absta\u0142 si\u0119 cz\u0142owiekiem po\u015br\u00f3d ludzi, aby zjednoczy\u0107 pocz\u0105tek z ko\u0144cem, to znaczy cz\u0142owieka z Bogiem\u00bb.5<\/a><\/sup><\/p>\n\n\n\nTrudne stulecie otwarte na przysz\u0142o\u015b\u0107 nadziei<\/h4>\n\n\n\n